Lời mở đầu

Cuốn sách này có mục đích giúp bạn tháo gỡ những bế tắc trong cuộc sống, chứ không khiến bạn phải nhồi nhét thêm kiến thức hay triết lý suông. 

Cuốn sách không phải để ghi nhớ, học thuộc, hay bày lên giá sách cho đẹp, mà là để bạn và gia đình sống với nó trong từng phút giây. Vì nó là ánh sáng trong tâm thức, chỉ lối cho bạn trong những lúc tối tăm nhất. Còn hằng ngày, dĩ nhiên nó sẽ trao tặng bạn những phút giây bình an và sáng suốt nhất.

Cuốn sách này ra đời với mục đích làm nền tảng, và ôm trọn những khía cạnh quan trọng nhất trong đời sống của bạn – từ sức khỏe cơ thể, tâm trí, cảm xúc, cho đến chuyện gia đình, con cái; và mở ra con đường tâm linh đơn giản, thực tế. Do những khía cạnh quan trọng đó có liên hệ mật thiết với nhau, ảnh hưởng qua lại với nhau, không thể tách rời nhau; nên đã giải quyết thì cần giải quyết toàn diện, chứ không phải giải quyết lắt nhắt từng chuyện theo kiểu “giật gấu vá vai”. Vì thế nên tôi đã hệ thống hóa chúng thành tấm bản đồ tiến hóa tâm thức, cuốn sách này ra đời là để diễn giải đường đi nước bước của tấm bản đồ đó. Cuốn sách này còn có một người anh em song sinh là khóa học Tỉnh Thức, chúng đều ra đời để giải thích cho tấm bản đồ.

Minh họa: mối tương quan giữa các khía cạnh cuộc sống

Tấm bản đồ có đi kèm cuốn sách, bạn hãy giữ nó bên mình để theo dõi qua từng chặng đường với cuốn sách này.

Hoàng Kiều Hưng

Phần 1 tấm bản đồ: Các giai đoạn của tâm thức & sự tỉnh thức

6 giai đoạn của tâm thức (vòng tròn trên cùng tấm bản đồ)

Chúng ta sẽ bắt đầu với phần định vị bản thân, giúp bạn biết mình đang ở giai đoạn nào trên con đường phát triển tâm thức. Biết mình đang ở đâu và cần đi tới đâu là bước quan trọng nhất, để bạn không lạc lối.

Hành trình phát triển tâm thức của một con người gồm 6 giai đoạn, đi từ bản năng đến trí tuệ. Có người đi hết hành trình ấy, có người chỉ dừng lại ở một giai đoạn…

Giai đoạn đầu tiên là giai đoạn của bản năng. Đói ăn, khát uống, buồn ngủ thì ngủ, sợ hãi thì tìm nơi nương tựa. Đó là quy luật tự nhiên của mọi sinh vật.

Khi cơ thể lớn dần, đặc biệt từ tuổi dậy thì, tâm thức cũng bắt đầu bước sang một giai đoạn mới. Cái tôi của bạn bắt đầu phình to trong giai đoạn này. Bạn muốn khẳng định bản thân, muốn mọi người biết bạn là ai. Bạn bước ra đời, học tập, làm việc, yêu đương, lập gia đình, kiếm tiền, xây dựng sự nghiệp và tìm kiếm vị trí của mình trong xã hội. Phần lớn cuộc đời của con người diễn ra ở giai đoạn này. Bạn thu nhặt kinh nghiệm, tích lũy tài sản, cạnh tranh, chinh phục và không ngừng theo đuổi những điều mình cho là hạnh phúc. Đó là giai đoạn của khám phá và ham muốn.

Sau nhiều năm bươn chải, cuộc sống của bạn phát sinh nhiều vấn đề hơn: sức khỏe, gia đình, tiền bạc… Bạn tìm đủ cách để vá víu những vấn đề này. Nhưng cũng chính lúc ấy, trong bạn bắt đầu xuất hiện những câu hỏi mà trước đây chưa từng có. “Mình sống để làm gì?”, “Ý nghĩa thật sự của cuộc đời là gì?”, “Nếu đạt được tất cả những điều mình mong muốn thì sao nữa?”. Đó là lúc tâm thức bước sang giai đoạn thứ ba, giai đoạn của tự hỏi. Hạt giống tâm linh bắt đầu nảy mầm. Bạn người không còn chỉ muốn sống tốt hơn, mà bắt đầu muốn hiểu sự sống là gì. 

Đáng tiếc là phần lớn con người dành cả cuộc đời ở giữa giai đoạn thứ hai và giai đoạn thứ ba. Họ vừa theo đuổi những ham muốn của bản ngã, vừa đi tìm sự bình an. Họ hết lao vào kiếm sống rồi lại quay về tìm ý nghĩa cuộc đời. Hết tìm kiếm bên ngoài rồi lại quay về bên trong, nhưng chưa đủ dũng khí để bước hẳn sang một cuộc sống mới. Họ ngày càng có nhiều kinh nghiệm hơn, hiểu lòng người hơn, khôn ngoan hơn trong cách ứng xử với cuộc đời. Nhưng sự khôn ngoan ấy chủ yếu là sự khôn ngoan của xã hội. Họ trở thành những “con cáo già” trong đời sống. Bề ngoài trông có vẻ họ hiểu mọi thứ rất rõ, “con ruồi bay qua họ cũng biết là đực hay cái”, nhưng bên trong họ lại không hiểu chính mình.

Hãy nhìn vào trường hợp của Elon Musk – người giàu nhất thế giới tại thời điểm tôi viết những dòng này. Anh ta có khối tài sản hàng nghìn tỉ đô, có lẽ là người giàu nhất trong lịch sử nhân loại. Anh ta muốn đưa con người lên sao Hỏa sinh sống, anh ta muốn chết ở đó. Anh ta muốn vươn tới những vì sao, nhưng vì sao sâu thẳm nhất lại ở bên trong chính mình mà anh ta lại không biết, không thăm dò. Anh ta phải sử dụng thuốc chống trầm cảm để duy trì trạng thái tinh thần – nếu không, có thể anh ta sẽ chết hoặc phát điên. Bạn hãy hình dung người bị trầm cảm, họ ở trạng thái “sa lầy” trong vũng lầy tâm trí và cảm xúc của chính mình, họ không thoát ra được, càng giãy giụa thì càng lún sâu, họ không biết tỉnh thức là gì, họ sợ cái bên trong chính mình. Vì sợ cái bên trong, họ tìm ra bên ngoài, họ muốn lên sao Hỏa hay đi đâu đó, miễn là không phải đi vào bên trong chính mình… Vậy thì câu trả lời về việc tiền bạc có đem lại hạnh phúc hay không là rõ ràng!

Bạn cần bao nhiêu tiền để có hạnh phúc? Như anh chàng Musk liệu đã đủ chưa? Khi tâm bạn chưa loạn, bạn muốn đủ thứ, giàu có chẳng hạn. Nhưng khi tâm bạn loạn, bạn sẵn sàng đánh đổi mọi thứ để trở về trạng thái tâm quân bình. Musk mắc kẹt ở giai đoạn 3 của quá trình tiến hóa tâm thức này.

Muốn tiếp tục trưởng thành, tâm thức phải bước sang giai đoạn thứ tư, giai đoạn của sứ mệnh. Nếu trước đây bạn hỏi cuộc đời có ý nghĩa gì, thì bây giờ bạn bắt đầu hỏi mình sinh ra để làm điều gì. Con người bắt đầu đi tìm con đường của mình. Dù con đường khác nhau, tất cả đều đang đi tìm cùng một điều.

Ở giai đoạn này, bạn vẫn cần nương tựa vào những người đi trước. Điều đó hoàn toàn tự nhiên. Một đứa trẻ muốn lớn lên cần cha mẹ chăm sóc, thì một tâm thức vừa bước vào đời sống tâm linh cũng cần những người thầy nâng đỡ. Người thầy có thể là một con người, cũng có thể là một cuốn sách, một biến cố hay chính những trải nghiệm sâu sắc trong cuộc đời. Nhưng đây vẫn chưa phải là điểm đến. Nếu còn phụ thuộc vào người thầy thì bạn vẫn chưa thực sự trưởng thành. Chỉ cần người thầy thay đổi, phương pháp thay đổi hay hoàn cảnh thay đổi là bạn lại dao động. Điều đó cho thấy bạn vẫn đang bước đi bằng đôi chân của người khác.

Chỉ khi bước sang giai đoạn thứ năm, bạn mới bắt đầu tự bước đi trên đôi chân của chính mình. Đó là giai đoạn sống tỉnh thức – cũng là linh hồn của cuốn sách này. Ở giai đoạn này, những điều từng học không còn chỉ là kiến thức, mà trở thành sự sống. Bạn bắt đầu nhìn thấy những thói quen, những nghiệp cũ và những phản ứng vô thức đang vận hành trong chính mình. Thay vì đổ lỗi cho hoàn cảnh hay người khác, bạn quay về quan sát và chuyển hóa chính mình. Sự tỉnh thức lúc này không còn là những khoảnh khắc ngắn ngủi, mà dần trở thành nền tảng của đời sống. Bạn không còn phụ thuộc vào người thầy, nhưng lòng biết ơn đối với người thầy lại sâu sắc hơn bao giờ hết, bởi những điều được học đã trở thành chính máu thịt của mình.

Khi sự tỉnh thức ngày càng vững vàng, tâm thức dần bước sang giai đoạn cuối cùng. Tên của giai đoạn cuối giống giai đoạn đầu – đói ăn, khát uống. Bạn vẫn đói thì ăn, khát thì uống, vẫn làm việc, nghỉ ngơi và sống giữa cuộc đời như bao người khác. Nhưng nếu giai đoạn đầu bạn đáp ứng cái đói như bản năng thì giai đoạn cuối, bạn đáp ứng cái đói bằng trí tuệ. Bề ngoài gần như không có gì thay đổi, nhưng bên trong đã hoàn toàn khác. Mọi hành động đều xuất phát từ sự tỉnh thức. Đây cũng không phải là một bước nhảy diễn ra trong một khoảnh khắc. Mỗi lần bạn sống tỉnh thức hơn một chút và tự do hơn một chút trước những thói quen cũ, là mỗi lần một phần tâm thức của bạn đã bước sang giai đoạn mới.

Sáu giai đoạn này không phải để phân loại con người thành cao hay thấp. Mỗi giai đoạn đều cần thiết và đều có ý nghĩa riêng của nó. Điều quan trọng không phải là bạn đang ở giai đoạn nào, mà là bạn có nhận ra mình đang ở đâu hay không. Bởi chỉ khi biết mình đang đứng ở đâu trên hành trình, bạn mới biết mình cần bước tiếp về hướng nào. Tấm bản đồ đính kèm cuốn sách này sẽ giúp bạn nhận ra chính mình trên hành trình tiến hóa của tâm thức. Và để bước đi theo tấm bản đồ này, bạn cần một ngọn đèn soi sáng – đó là sự tỉnh thức…