Thực trạng hiện nay, tỷ lệ ly hôn ở Việt Nam đang là cao nhất trong lịch sử quốc gia và có xu hướng gia tăng hơn nữa, dự kiến tỷ lệ sẽ bão hòa khi nền kinh tế tiệm cận những nước phát triển trên thế giới. Các cặp vợ chồng đang nhìn nhận mối quan hệ hôn nhân thế nào đây? 

Có rất nhiều cặp hôn nhân kỳ lạ, lúc chưa lấy được nhau thì họ nghĩ rằng “chúng ta mà không lấy được nhau thì chỉ có chết”, đến khi lấy nhau về, chung đụng với nhau một thời gian thì họ lại nghĩ rằng “chúng ta mà không tách nhau ra thì chỉ có chết”. Nhưng cả 2 ý niệm trên đều xuất phát từ nhận thức sai lầm, vì mối quan hệ vợ chồng cũng tuân theo quy luật vô thường (thay đổi liên tục) và vô ngã (bị chi phối bởi nhiều yếu tố). 

Người nằm cạnh ta mỗi tối có thể chia ngọt sẻ bùi với ta nhưng cũng có thể là kẻ thù của ta trong tương lai – ngược lại, người mà ta nghĩ là kẻ thù nhưng cũng có thể lại là tri kỷ của ta; mối quan hệ của chúng ta là vô thường. Bởi vì trong tâm thức của mỗi con người đều có hạt giống của sự trung thành và cả sự phản bội. Nếu vợ chồng không hòa hợp, phản bội hay thậm chí trở thành kẻ thù của nhau, thì chính là vì chúng ta đã tưới tẩm cho những hạt giống phản bội, hạt giống “cạn tàu ráo máng” của nhau từ ngày này sang ngày khác. 

Khi hiểu rõ bản chất của vấn đề, chúng ta sẽ nhận ra rằng khổ đau chủ yếu xuất phát từ nhận thức sai lầm. Chúng ta thường mắc kẹt vì hiểu sai bản chất của thực tại, và khi nhận ra quy luật vô thường và vô ngã của mọi sự, khổ đau tự khắc tan rã. Cái nhận thức chệch hướng của chúng ta là cứ cố “làm gì thêm” để vượt qua, bạn cứ cố làm hết cái này đến cái kia, cố gắng đủ mọi cách nhưng mối quan hệ vẫn như một mớ bòng bong. Trong khi điều khôn quan nhất mà ta nên làm là cần cần “thấy rõ” gốc rễ của khổ đau trước đã.

 

Vai trò của sự tỉnh thức trong mối quan hệ vợ chồng

Và để thấy rõ được bản chất của vấn đề thì bạn buộc phải tỉnh thức. Người ta cứ hay nói với nhau rằng khi gặp một tình huống nguy hiểm, hay một mối quan hệ đang báo động về sự rạn nứt, thì người ta khuyên nhau bình tĩnh để suy xét. Nhưng làm sao để bình tĩnh thì không ai đả động gì thêm, ở trong bài viết này tôi chia sẻ với bạn phương pháp duy nhất, hạt giống của cái cây bình tĩnh chính là sự tỉnh thức. khi bạn tỉnh thức bạn mới có thể bình lặng trong tâm, khi tâm trí lắng lại bạn mới có thể sáng suốt và từ đó “thấy rõ” được bản chất của mọi mâu thuẫn.

Và theo kinh nghiệm của tôi thì mọi vấn đề trong mối quan hệ vợ chồng đều xuất phát từ bản ngã (cái tôi) của mỗi người. Mọi người thường có khuynh hướng đổ lỗi và kỳ vọng vào sự thay đổi của đối phương, chứ không chịu quan sát cái tâm mình. Nếu bạn không nhìn thấy khổ đau của vợ của chồng bạn, mà bạn cứ chăm chăm vào những yếu kém của họ thì mọi thứ không thể khả quan hơn được. Cái chính mà bạn có thể làm để gia đình êm ấm hơn là sự thực tập tỉnh thức, và phải thực tập đến nơi đến chốn. Thực tập tỉnh thức phải như việc thổi cơm, hãy thổi sao cho cơm chín hẳn. Còn ta tỉnh thức nửa vời thì vấn đề sẽ không được giải quyết triệt để.

Khi tôi nghe chia sẻ của những người vợ trong gia đình. Đa số những người vợ, bà mẹ đều có khuynh hướng đổ lỗi hoàn toàn cho chồng và gia đình chồng. Họ đóng vai nạn nhân, thậm chí việc họ tham vấn với tôi không hẳn để tìm ra giải pháp, mà chỉ để họ xả hết những buồn bực trong lòng chứ không hẳn là họ muốn giải quyết vấn đề. Họ không muốn thực tập vì họ không quen, và vì nó cần công sức thực sự. Tôi thường cười và ví những người này giống như kiểu người không làm mà cứ muốn sự giàu có – cũng giống như không thực tập mà cứ mong bình an, và chỉ muốn người khác thay đổi chứ không muốn bản thân phải mất công!

Ngay cả việc chúng ta ngăn cấm con cái mình theo đuổi những thú vui độc hại không phải lúc nào cũng hiệu quả. Khi bị cấm đoán, con người càng tò mò và dễ bị lôi kéo vào chúng. Lý do là vì họ chưa thấy rõ hệ lụy và tác hại sâu xa của những “hiện tượng” này. Đến khi tự mình thấy rõ con đường đó chỉ dẫn đến khổ đau và tàn hoại, con cái ta sẽ tự biết dừng lại, vấn đề còn lại chỉ là phương pháp để dừng lại trong từng trường hợp cụ thể. Vậy nên, để giúp người khác từ bỏ những hành động có hại, cần phải cho họ thấy được bản chất của những điều đó thay vì ngăn cấm. Khi đó, họ sẽ tự biết con đường nào nên đi, con đường nào cần tránh, và tự chủ động từ bỏ những điều không lành mạnh.

 

(xem thêm bài: tỉnh thức là gì?)