Tỉnh thức về Cơ thể
Hơi thở: Thở vào thì biết mình đang thở vào; thở ra thì biết mình đang thở ra; biết rằng tính chất của hơi thở là dài hay ngắn, hổn hển hay êm dịu, nhanh hay chậm…
Cơ thể: Hít thở và ý thức về tư thế, các bộ phận, cử chỉ của cơ thể.
Tỉnh thức về Cảm xúc
Chú ý tới hơi thở và ý thức rằng mình đang có cảm xúc gì.
Tỉnh thức về Tâm trí
Chú ý tới hơi thở và nhận diện được những suy nghĩ, tưởng tượng, mong muốn của mình…
Tỉnh thức về Hiện tượng
Chú ý tới hơi thở và quan sát sự thay đổi của các hiện tượng. Chú ý tới hơi thở và thấy mình là một với toàn thể vũ trụ, giải thoát khỏi các ý niệm có- không, còn- mất, tốt- xấu, đúng- sai…
Tóm tắt sự thực tập: theo dõi hơi thở và ý thức những gì đang xảy ra bên trong, ngoài mình. Tôi vẫn đang thực tập nó mỗi ngày với các bạn. Hãy để sự tỉnh thức len lỏi vào đời sống của ta hằng ngày, trong lúc ăn, lúc làm, khi ở với người thân, hay lúc ta thắp hương cho tổ tiên… để ta sống thật và cắm rễ vững chắc vào trong đời sống.
Khi mới bắt đầu có sự tỉnh thức, thì năng lượng của nó giống như ánh đèn mập mờ, lúc có, lúc không – không sao cả, vì trong suốt hàng triệu kiếp sống ta đã không có sự nhận biết, thói quen đó ăn sâu vào từng tế bào của ta, nên hiển nhiên là khi ta bắt đầu có sự tỉnh thức, nó chỉ lập lòe và yếu ớt như ánh sáng phát ra từ một con đom đóm trong đêm. Khi tôi nói đến “hàng triệu kiếp sống”, mỗi người sẽ hình dung một điều gì đó khác nhau. Không sao cả.
Những hình dung ấy – dù khác nhau – đều tạm chấp nhận được, bởi vì điều cốt lõi không nằm ở chỗ đó, mà là điều bạn cảm nhận bên trong mình.
Lưu ý khi thực tập tỉnh thức
Khi chúng ta mang toàn bộ ý thức của mình để làm dịu các tế bào trong cơ thể, thì điều đó giống như khi ta xối dòng nước mát lên người khi tắm, để từng giọt nước lướt qua và tiếp xúc với khắp cơ thể, tạo cảm giác thư thái và sảng khoái. Việc dùng ý thức để làm dịu các tế bào của mình là một cách chăm sóc sâu sắc, giúp chúng ta thoát khỏi những căng thẳng và mệt mỏi tích tụ, mang lại cảm giác thoải mái từ bên trong.
Khi ta theo dõi hơi thở, chỉ đơn giản là nhận biết về trạng thái hơi thở của mình. Cảm giác ấy giống như một trò chơi đơn giản của trẻ thơ, khiến cho việc thực tập trở nên nhẹ nhàng và dễ dàng.
Ta có thể đặt tay lên bụng để cảm nhận sự phồng xẹp theo từng nhịp thở, đặc biệt là trong những lúc khó ngủ, khi tâm trí ta rối ren và suy nghĩ không ngừng. Khi đó, chỉ cần tập trung vào hơi thở, các dòng suy nghĩ lan man sẽ dần dần lắng xuống, cơ thể và tâm trí như có một điểm dừng để lấy lại sự cân bằng; dù ta vẫn không ngủ được thì đó cũng là sự nghỉ ngơi tốt nhất.
Trong quá trình thực tập chú ý tới hơi thở, ta không cần phải can thiệp hoặc thay đổi hơi thở của mình. Ban đầu, hơi thở có thể còn gấp gáp, không đều đặn do ảnh hưởng của những cảm xúc và căng thẳng. Nhưng chỉ cần tiếp tục theo dõi, hơi thở tự nhiên sẽ dần trở nên êm ái hơn, và phẩm chất của hơi thở cũng được cải thiện, tạo ra sự nhẹ nhàng và tĩnh lặng từ bên trong. Từ đó, cả cơ thể, cảm xúc và tâm trí đều được xoa dịu và trở nên hài hòa.
Tuy nhiên, một lưu ý quan trọng trong việc thực tập tỉnh thức là chúng ta nên để mọi thứ diễn ra một cách tự nhiên, không ép buộc hay can thiệp. Bây giờ có những lớp học thiền khi thực tập đã cố gắng làm mọi thứ thật chậm: đi thật chậm, nói thật chậm, làm mọi thứ thật chậm với mong muốn nắm bắt từng biến động nhỏ của thân tâm. Điều này làm ta rơi vào sự chi li quá mức.
Sự thực tập khi đó trở nên máy móc, làm mất đi sức sống tự nhiên, như thế là ta đang sống giả chứ không phải sống thật. Điều này khiến chúng ta kẹt vào hình thức của sự thực tập, mà quên mất rằng tỉnh thức là để giúp chúng ta tiếp xúc sâu sắc với đời sống, chứ không phải là một bài tập bới lông tìm vết.
Trong cuộc sống, những âm thanh, hình ảnh xung quanh ta có thể là công cụ nhắc nhở ta quay về với tỉnh thức, như: trang trí nhà cửa, nơi làm việc, hay một tiếng chuông điện thoại, tiếng đồng hồ, hoặc một hình nền điện thoại. Ta hãy tiếp xúc với những hiện tượng màu nhiệm xung quanh như ánh sáng mặt trời, mặt trăng, cây cối, thiên nhiên, tiếng chim hót… Những hiện tượng này có năng lượng rất lành mạnh nuôi dưỡng chúng ta, nếu chúng ta tận hưởng được những điều này trong tỉnh thức.
Ban đầu, có khi ta chỉ có vài phút trong một ngày sống trong sự tỉnh thức, chắp vá từ những giây vụn vặt khi sự tỉnh thức chợt lóe lên, và hàm lượng tỉnh thức trong mỗi giây đó chỉ đạt 10-20% vì tâm trí còn hay luyến tiếc quá khứ hoặc mải miết hướng tới tương lai. Nhưng khi ta thực tập thường xuyên, thời gian trong ngày và hàm lượng tỉnh thức trong thời gian đó sẽ tăng dần, cho đến khi mỗi bước chân trở thành sự quay về hoàn toàn với hiện tại, vững vàng và mạnh mẽ như bước chân của một con voi chúa – uy nghi, thảnh thơi và tự do.
Để lại một bình luận